Hoʻopilikia ke kaumaha i nā miliona o ka honua holoʻokoʻa, a nui ka poʻe e huli i nā lāʻau lapaʻau kūlohelohe—me ka lā—e hōʻoluʻolu i ke ʻano kaumaha. Akā me ka palena o ka lā (ma muli o ke aniau, ke ʻano o ka nohona, a i ʻole kahi), ke noʻonoʻo nei kekahi poʻe inā hiki i nā sunbeds (nā moena tanning) ke hāʻawi i kahi hoʻoikaika like. ʻOiai ʻo ka lā a me nā sunbeds e hoʻopuka i ka radiation UV, ʻokoʻa loa ko lākou hopena i ke kaumaha. E wehewehe kākou i nā ʻoiaʻiʻo, mai ke ʻano o ka hana ʻana o nā sunbeds a hiki i ko lākou mau pilikia no ke olakino noʻonoʻo a me ke olakino kino.
1. Pehea e pili ai nā Sunbeds i ke ʻano: ʻO ka ʻepekema ma hope o ke kukui a me ke kaumaha
I mea e maopopo ai inā hiki i nā moena lā ke kōkua i ke kaumaha, pono mua mākou e hoʻopili i ka lā, ka radiation UV, a me ka hoʻoponopono ʻana i ke ʻano. Eia ke ʻepekema koʻikoʻi:
Hana ʻana o ka Wikamina D: Hoʻoulu ka lā (ʻo ia hoʻi nā kukuna UVB) i ka ʻili e hana i ka wikamina D. Ua pili nā pae wikamina D haʻahaʻa i nā helu kiʻekiʻe o ke kaumaha, ʻoiai ke kākoʻo nei ka meaʻai i nā hana lolo e hoʻoponopono i ke ʻano (e like me ka hana ʻana o ka serotonin).
ʻO ke mele Circadian: Kōkua ka lā kūlohelohe i ka hoʻopili ʻana i ka mele circadian o ke kino (ka uaki kūloko), kahi e hoʻopilikia ai i ka maikaʻi o ka hiamoe. Hoʻonui ka hiamoe maikaʻi ʻole i ke kaumaha, no laila hiki i nā mele circadian paʻa ke hoʻomaikaʻi pololei ʻole i ke ʻano.
Nā Palena o nā Moena Lā: Hoʻopuka nā moena lā i ka kukuna UV (ʻo ka hapa nui o UVA, me kekahi UVB), akā ua hoʻolālā ʻia lākou no ka ʻili ʻana—ʻaʻole no ke kākoʻo ʻana i ke ʻano. ʻOi aku ka haʻahaʻa o ko lākou mau pae UVB ma mua o ka lā maoli (ʻoi aku hoʻi i nā hiʻohiʻona kalepa), a ʻaʻole hoʻohālike ko lākou mau kukuna i hoʻopaʻa ʻia i ka spectrum piha o ka mālamalama kūlohelohe e pōmaikaʻi ai i ke olakino noʻonoʻo.
2. Kōkua maoli anei nā Sunbeds me ke kaumaha? ʻO nā hōʻike
ʻO ka pane pōkole: ʻAʻole—ʻaʻohe hōʻike hilinaʻi e kōkua ana nā moena lā i ke kaumaha, a he mau pilikia koʻikoʻi ko lākou e hiki ke hoʻonui i ke olakino noʻonoʻo a me ke kino. Eia ke kumu:
ʻAʻohe Hōʻoia Lapaʻau: ʻAʻohe noiʻi nui e hōʻike ana e hōʻemi ana nā moena lā i nā hōʻailona kaumaha. ʻOiai ke hōʻike nei kekahi poʻe i ka hoʻokiʻekiʻe ʻana o ka naʻau no ka manawa pōkole ma hope o ka ʻili ʻana, ʻo ia paha ma muli o nā mea e like me ka hoʻomaha a i ʻole ka manaʻo o ka "mālama ponoʻī" - ʻaʻole ka radiation UV ponoʻī.
Ka Hana ʻole o ka Wikamina D: He ala maikaʻi ʻole nā moena lā e hoʻonui ai i ka wikamina D no ke kaumaha. No ka loaʻa ʻana o ka lawa ʻana o ka wikamina D mai kahi moena lā, pono ʻoe e hōʻike iā ʻoe iho i nā pae ʻino o ka radiation UV (e hoʻonui ana i ka pilikia o ka maʻi ʻaʻai ʻili) ma mua o ka mea palekana.
Ka Pōpilikia o ka Hoʻonui ʻana i ke Ola Kino: Ua pili ka hoʻohana ʻana i ka moena lā me nā pilikia kiʻi o ke kino (e like me ke kaomi ʻia e mālama i ka ʻili ʻeleʻele) a me ka hopohopo e pili ana i ka hōʻino ʻana o ka ʻili. No kekahi poʻe, hiki i kēia mau hopohopo ke hoʻonui i nā hōʻailona kaumaha.
3. Nā nīnau maʻamau e pili ana i nā Sunbeds a me ke kaumaha
Q1: Inā kōkua ka lā i koʻu kaumaha, no ke aha e hiki ʻole ai i nā moena lā?
ʻAʻole wale nā kukuna UV e hāʻawi mai ana ka lā. Hāʻawi ia i ka mālamalama piha-spectrum (me ke kukui polū) e hoʻoponopono pololei ana i nā kikowaena manaʻo o ka lolo a me ka circadian rhythm. ʻO nā moena lā, ma ke ʻano ʻē aʻe:
Hoʻopuka nui i ka UVA (ʻaʻole ia e kākoʻo i ke olakino circadian a me ka mālamalama kūlohelohe).
Loaʻa ʻole ke kukui polū e kōkua ai i ke kāohi ʻana i ka melatonin (ka hormone hiamoe) a hoʻonui i ka makaʻala—ʻo ke kī no ke kaua ʻana i ka naʻau haʻahaʻa o ke ao.
Pono e hoʻohana i loko o ka hale, pinepine me kaʻawale, kahi e poina ai nā pono o ka noho ʻana ma waho (e like me ka ea hou, ka ʻike ʻana i ke kūlohelohe).
Q2: ʻOi aku ka palekana o nā moena lā ma mua o ka mālama ʻole ʻana i ke kaumaha?
ʻAʻole loa. He mea koʻikoʻi ke kaumaha i mālama ʻole ʻia, akā ʻo nā moena lā e hōʻike ana i nā pilikia e hoʻoweliweli i ke ola (e like me ke kanesa ʻili) e ʻoi aku ka nui ma mua o nā pono o ka naʻau i hōʻoia ʻole ʻia. Aia nā lāʻau lapaʻau palekana, i hoʻokumu ʻia i nā hōʻike no ke kaumaha, me ka therapy, ka lāʻau lapaʻau, a me ka light therapy (ʻaʻole nā moena lā).
Q3: He aha ka ʻokoʻa ma waena o nā moena lā a me ka lāʻau lapaʻau kukui no ke kaumaha?
He ʻokoʻa loa ka lāʻau lapaʻau mālamalama ʻālohilohi (i hoʻohana ʻia no ka maʻi hoʻopilikia kau, a i ʻole SAD) mai nā moena lā:
ʻAno Kukui: Hoʻohana ka lāʻau hoʻōla kukui i ke kukui keʻokeʻo piha-spectrum (a i ʻole ke kukui polū) me ka ʻole o ka radiation UV. Hoʻohana nā moena lā i ka radiation UV.
Pahuhopu: Hoʻopili ka lāʻau lapaʻau kukui i ka circadian rhythm a me nā pae serotonin o ka lolo. Hoʻopili nā moena lā i ka pigmentation ʻili (tanning).
Palekana: Ua ʻāpono ʻia ka lāʻau lapaʻau kukui e ka FDA no SAD a he liʻiliʻi nā hopena ʻaoʻao (e laʻa, ke kaumaha iki o ka maka). ʻAʻole ʻāpono ʻia nā moena lā no ke kaumaha a ua hoʻokaʻawale ʻia he mau carcinogens e ka World Health Organization (WHO).
4. Nā Koho Palekana i nā Sunbeds no ka Hoʻoikaika ʻana i ke ʻAno
Inā ʻoe e hakakā nei me ke kaumaha—ʻoi aku hoʻi ke kaumaha o ke kau—eia nā koho ʻē aʻe i hōʻike ʻia ma muli o nā hōʻike no nā moena lā:
Lapaʻau Kukui Lapaʻau: E hoʻohana i kahi pahu laʻau kukui i ʻāpono ʻia e ka FDA (10,000 lux) no 10-30 mau minuke i kēlā me kēia lā, ʻoi aku ka maikaʻi i ke kakahiaka. ʻO kēia ke kūlana gula no SAD.
Ka Lā Kūlohelohe: E hoʻolilo i 15-30 mau minuke ma waho i kēlā me kēia lā (ʻoiai i nā lā ao). ʻO ka lā kakahiaka ka mea maikaʻi loa no ka hoʻoponopono ʻana i kāu circadian rhythm.
Nā Mea Hoʻohui Wikamina D: Inā haʻahaʻa kou wikamina D, e lawe i kahi mea hoʻohui (e like me ka ʻōlelo a kāu kauka). Pale kēia i ka hōʻike ʻana i ka UV me ka hoʻonui ʻana i nā pae meaʻai.
Kamaʻilio Lapaʻau: He kūpono loa ka Cognitive-behavioral therapy (CBT) no ke kaumaha a hiki ke hoʻoponopono i nā kumu kumu o ke ʻano haʻahaʻa.
5. Nā Manaʻo Koʻikoʻi: Nā Moena Lā a me ke Kaumaha
ʻAʻole kōkua nā moena lā i ke kaumaha a ʻaʻole pono e hoʻohana ʻia ma ke ʻano he lāʻau lapaʻau. ʻOi aku ka nui o nā pilikia (ka maʻi ʻili, ka ʻelemakule mua, ke kaumaha o ke kino) ma mua o nā pono o ka naʻau i hōʻoia ʻole ʻia.
He palekana ka lā kūlohelohe a me ka hoʻōla kukui lapaʻau, nā ala i hōʻike ʻia e hōʻoluʻolu ai i ke kaumaha—ʻoiai ʻo SAD—me ka hōʻeha ʻole i kou ʻili.
Inā ʻoe e hakakā nei me ke kaumaha, e kamaʻilio me kahi mea mālama ola. Hiki iā lākou ke ʻōlelo aku i nā lāʻau lapaʻau pilikino e like me ka therapy, ka lāʻau lapaʻau, a i ʻole ka light therapy.
Pono ke kaumaha i ka mālama aloha a kākoʻo ʻia e ka ʻepekema. ʻAʻole hāʻawi nā moena lā i kekahi o lākou—e hoʻopili i nā ʻano hana e kākoʻo ana i kou olakino noʻonoʻo a me ke kino.
Inā makemake ʻoe i ke kaumaha kau (SAD) ma ke ʻano kikoʻī, hiki iaʻu ke hana i kahi alakaʻi ʻanuʻu no ka hoʻohana palekana ʻana i ka lāʻau lapaʻau kukui—me ke ʻano o ke koho ʻana i kahi hāmeʻa a me ke kūkulu ʻana i kahi hana maʻamau i kēlā me kēia lā. E ʻike anei ʻoe he kōkua kēlā?